Doğu Öyküleri - Ferit Edgü
• Türk Edebiyatı’nın yaÅŸayan en önemli öykücülerinden biri olan Ferit Edgü, bir dönem yaÅŸadığı doÄŸunun etkisiyle, doÄŸu üzerine yoÄŸunlaÅŸtığı yolculuÄŸunu Kimse ve Hakkâri’de Bir Mevsim’den sonra DoÄŸu Öyküleri’yle sürdürüyor.
• “Sevgili dostum Onat Kutlar’ın anısına” ithafla açılan kitap iki bölümden oluÅŸuyor.
Uzun öykülerden oluşan ilk bölüm Doğu Öyküleri başlığını taşıyor. Bu bölümde 4 uzun öykü yer alıyor: Mirza, İbramın Oğlu İbramın Öyküsü, İnsan Kokusu ve Mutluluk.
Kısa öykülerden oluÅŸan ikinci bölüm ise Minimal DoÄŸu Öyküleri baÅŸlığını taşıyor ve bu bölümde de 17 kısa öykü bulunuyor: Atsız, SöyleÅŸi, “Annem ve Ben”, Yıkılmış, Fal, Kayıt, KonuÅŸma, Rastlantı, Nöbetçi, Pusula/sız, Karakış, Ses, Kim, HoÅŸ, Kerem ve Ne.
• Ferit Edgü doÄŸuda bir süre yaÅŸamış bir yazar olarak bu öykülerde doÄŸu insanının birçok sorununa deÄŸinmeye çalışıyor. Åžehri terk eden Süryanilerden, oÄŸlunun karısından çocuk sahibi olup kaçmak zorunda kalan babalardan, anlamsız nedenlerle insan öldürüp töre cinayetlerine sebep olanlardan, daÄŸların doruklarında hiç kalkmayan karlardan, batılı bir köy öğretmeninin çektiÄŸi yalnızlıktan, birden fazla kadınla evlenen insanlardan, 24 yaşında 3. çocuÄŸu olmadığı için yeni bir kadınla evlenmeyi düşünenlerden, çökmek üzere olan maÄŸaralarda yaÅŸayıp hiç ev görmeyenlerden, bulunduÄŸu yeri terk etmek isteyenlerden, “Tanrının bu daÄŸ başında iÅŸi ne?” diye düşünen köylülerden, “Soru sormadan. Bakıp görmeden. Özellikle sormadan ve görmeden.” iÅŸini yapmakla görevli memurlardan…
Genelde yalnız olan, fakat yalnızlığının bile farkında olmayan insanlar, batıdan gelen köy öğretmeninin gözlemleri çerçevesinde öyküleri ÅŸekillendiriyor. Ferit Edgü’nün diÄŸer kitaplarında da yer alan Hoca, Halit, köy muhtarı gibi karakterler yine kullanılmış. Fakat Ferit Edgü, öykü anlayışı nedeniyle genelde kısa olaylara yönelmiÅŸ. Öykülerde kiÅŸilerin özellikleri pek fazla göz önüne serilmiyor.
• DoÄŸu Öyküleri, Ferit Edgü’nün diÄŸer öykü kitaplarındaki özellikleri taşıyor: minimalist öykü anlayışıyla yazılmış, kısa hatta kimi zaman sadece fiillerden oluÅŸan cümleler. Okura olayı daha iyi bir ÅŸekilde aktarabilmek için kimi zaman doÄŸu insanının konuÅŸma özellikleri de cümlelere yansıtılıyor.
• Öykülerde belirli bir zaman da kullanılmamış. Kimi öykülerde günün hangi zamanı ve hangi mevsim olduÄŸu açıklansa da öykülerin çoÄŸunda kış mevsimi ve gece hâkimiyeti var. Hangi yıllardan bahsedildiÄŸi de ancak Ferit Edgü’nün diÄŸer kitaplarını da okuyup, aralara sıkıştırılmış küçük ayrıntıları yakaladıktan sonra ortaya çıkıyor.
• Ferit Edgü’nün “doÄŸu”suna daha geniÅŸ bir açıdan bakabilmek için DoÄŸu Öyküleri’yle birlikte Hakkâri’de Bir Mevsim, Kimse, Yaralı Zaman ve Tüm Ders Notları’nın Hakkâri’de Bir Mevsim ve Kimse bölümlerini de okumak gerekiyor.
• DoÄŸu Öyküleri, Ferit Edgü, Öykü, YKY, 2. Baskı Ekim 1996, 69 syf, Kapak resmi: Abidin Dino
Tuna BAÅžAR