Gece Edebiyat Deneme 15.3.2016

• ABD Ulusal Film Eleştirmenleri Topluluğu 2012 yılının en iyi filmi olarak Michael Haneke’nin Aşk’ını seçmişler. Cannes’dan Altın Palmiye’yle dönen film Oscar Ödülleri’nde de En İyi Yabancı Film Ödülünü alacak gibi görünüyor.

Henüz filmi izlemeye fırsatım olmadı ama Haneke sinemasının en önemli duraklarından biri izlenimi yarattı film bende şimdiden.

Filmi izledikten sonra Seyir Defteri’me film hakkında bir yazı yazmaya çalışacağım.

• Bazı ödüller benim seçimlerimde önemli yer tutar. Ödüllerin her zaman çok önemli eserlere verilmediğini bilsem de yaptıkları seçimlerle her zaman önemli eserlere ödüller veren jüriler vardır. Bunların en başında da Cannes Film Festivali jürileri gelir. Bugüne kadar Cannes’da büyük ödülü kazanan filmler benim de büyük beğenimi kazanmış filmlerdir. O nedenle her zaman Altın Palmiye Ödülleri’ni önemserim ve genelde film tercihlerimde bu ödülü kazanmış filmler öncelikli olarak yer alır.

Berlin ve Venedik Film Festivalleri de yer yer önemli filmleri ve yönetmenleri belirlemede etkili olmaktadır.

• İzlenmesi gereken filmler her geçen artıyor. En kısa zamanda izlemeyi planladığım filmler şöyle:

 • Yapıtlarıyla hiçbir ödüle katılmayan Leylâ Erbil, son yıllarda kabul ettiği Füsun Akatlı Saygı Ödülüve Mersin Kenti Edebiyat Ödülü’nden sonra şimdi de PEN 2013 Öykü Ödülü’ne değer bulundu. 14 Şubat Dünya Öykü Günü’nde Leylâ Erbil’in hazırladığı bildiri sunuldu. Bu vesileyle yeniden Leylâ Erbil edebiyatının gündeme gelmesi sevindirici bir gelişme benim açımdan.

• Leylâ Erbil’in son romanı Kalan’ı bir an önce okumalıyım ve özellikle Gecede’ye yeniden dönmeliyim.

• Cemal Süreya’nın Aşkşiirinden:

            Seni bir kere öpsem ikinin hatırı kalıyordu

• Toronto Üniversitesi öğretim üyesi psikiyatr Keith Oatley ve Ingrid Wickelgren tarafından Scientific American’da yazılan makaleye göre insan beynini en fazla geliştiren 10 roman şöyleymiş:

• Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Beş Şehir kitabının Erzurum bölümünü okuduktan sonra daha önce Karalama Defteri’ne Erzurum başlığıyla yazdığım yazıyı tamamlayıp İzlek’te yayınlamalıyım.

• Jorge Luis Borges’in Atlasisimli kitabını okurken aklıma takılmıştı. Dünyanın birçok farklı şehrini gezip oraları yazan bir yazar için en güzel isim Atlas’tır herhalde. Ben de bir kitapta Atlas ismi geçiyorsa istemsiz olarak o kitaba odaklananlardanım. İhsan Oktay Anar’ın Puslu Kıtalar Atlası’ndan kaynaklanıyor bu durum sanırım. Bugüne kadar duyduğum en güzel kitap isimlerinden biri çünkü Puslu Kıtalar Atlası. Cevat Çapan’ın da dünya edebiyatından yaptığı şiir çevirilerini Şiir Atlası ismiyle kitaplaştırması da çok hoştu.

• Son zamanlarda kaçırdığım için en fazla üzüntü duyduğum sanat etkinliği İstanbul Modern’in bahçesinde gerçekleştirilen “Sözünü Sakınmadan” söyleşileri. Enis Batur, küçük İskender, Murathan Mungan, Ayfer Tunç, Füruzan ve Latife Tekin gibi önemli edebiyatçılarla yapılan söyleşileri canlı dinlemek isterdim. Şimdi de bu söyleşilerin konuğu Selim İleri’ymiş. İstanbul’da olup en azından bu söyleşiye katılmak isterdim. Böyle bir fırsatım olmasa da bu söyleşilerin videolarının Sabit Fikir’de yer aldığını görmek beni çok sevindirdi. Bir an önce bu videoları izlemeliyim.

• Bir de NTV’nin sitesinden N5 ve Çalışma Odam videolarını izlemeyi çok seviyorum.

N5’te yazarlar, müzisyenler, sinemacılar kendileri açısından önemli olan 5 şeyi anlatıyorlar. Çalışma Odam’da ise Fazıl Say’dan Yekta Kopan’a, Pınar Kür’den Mehmet Güleryüz’e birçok sanatçının çalışma odasına konuk oluyoruz.

• Enis Batur’un “Paris, ecekent” kitabını çok uzun zamandır arıyordum. YKY’deki baskısı tükendikten sonra yeni baskısı hiçbir yayınevinden çıkmamıştı yıllardır. Ne kitabevlerinde ne de sahaflarda rasgeldim bu kitaba. Bir kere İzmir’deki bir kitabevinde gelen okurların okuması, sayfalarını karıştırması için bir masanın üzerine karşılaştım kitapla. Kitabevi sahibiyle konuşup “bu kitabı uzun zamandır arıyorum, eğer satarsanız almak istiyorum!” dememe rağmen kitabı bana satmamıştı. Tam kitabı ancak İstanbul’daki sahaflarda bulabilirim diye düşünmeye başlamışken Remzi Kitabevi’nden çıkan yeni baskısıyla karşılaştım. Yıllardır hasret çektiğim bir dostuma kavuşmuş gibi mutlu oldum. Kitabı hemen edinip okumaya başladım. Kitap eşliğinde Paris’i gezmeyi planlayarak…


• Yıllar önce Kim Ki-Duk’un Yay filmini bir sinemada tek başıma izlemiştim. Bir daha hayatım boyunca bir filmi bir sinema salonunda yalnız izlemem, diye düşünürken bu düşüncemin yanlış olduğunu yaşayarak fark ettim. Yalnız başıma bir sinemada izlediğim filmler arasına Raşit Çelikezer’in Can’ı da katıldı.

• İzmir’de en sevdiğim yerlerden biri İzmir Sanat’tır. İzmir’e her yolum düştüğünde mutlaka uğrarım İzmir Sanat’a. Ya bir resim sergisi denk gelir, ya bir konser, ya da bir tiyatro oyunu… Bazen de sinema günlerine denk gelirim. İzmir Sanat’ın bahçesinin ve bahçede yer alan kafenin de ayrı bir yeri vardır benim için. Nâzım Hikmetheykelinin ışığında kısmi bir doğal ortam vardır o bahçede. Ağaçlar, rengârenk çiçekler, sevimli köpekler ve kediler, kuş sesleri… Özellikle İzmir Sanat Kafe’de oturup kitap okumayı çok severim. Günün her vakti sessiz ve sakin bir yerdir ve kitap okuyup yazı yazmak için ideal yerlerden biridir.

• Hayatımın birçok döneminde “aitsizlik” hissine kapıldığım oldu. Özellikle son on yıldır yaşadığım her şehre ait olmadığımı hissedip durdum. Ne kadar alışmış olsam da, ne kadar sevmiş olsam da hiçbir zaman hiçbir şehre İzmir’de yaşadığım aitlik hissini taşıyamadım. Benim bugüne kadar aitsizlik hissini tek yaşamadığım şehir İzmir’dir.

• Son dönem Türk sinemasında en favori aktör adayım Nejat İşler’dir. Her filmini sırf o oynuyor diye izlerim ama her rolü Nejat İşler’e yakıştıramıyorum. Benim için en iyi Nejat İşler rolleri şunlardır: Behzat Ç.’deki Ercüment Çözer, Kaybedenler Kulübü’ndeki Kaan Çaydamlı, Barda’daki Selim, Mustafa Hakkında Her Şey’deki Fikret ve Aliye’deki Dr. Deniz’dir.

Ama bahsettiğim modern sanat müzesi Türk ve dünya resminin önemli temsilcilerinin resimlerinin sergilendiği, sürekli bir resim koleksiyonuna sahip olan, buna istinaden geçici sergilerin sürekli olarak sanatseverlere sunulduğu ve çeşitli sanat etkinliklerinin yapıldığı bir yer olmalı. En az 3 katlı ve geniş bir bahçeye sahip olmalı. Ve de şehrin kalabalığının dikkatini çekecek bir mevkide konuşlanmalı.

Aslında bu konuda en iyi yerin Kıbrıs Şehitleri Caddesi olduğunu düşünüyorum. Caddenin tam ortasında Alsancak Katolik Kilisesi’nin yan tarafındaki Tansaş’ın bulunduğu alan bu yer için en uygunu. Bu alana bir katı yer altında, iki katı da yer üstünde olacak şekilde üç katlı bir modern sanat müzesi yapılabilir. Şehrin en kalabalık caddesinden girişi olacak şekilde, geniş bahçeli, sanatın toplumla iç içe olacağı ve sanat etkinlikleri sonrasında insanların bir arada sohbet edebilecekleri kafelerin, restoranların ve eğlence merkezlerinin çok yoğun olduğu bu yerde açılacak bir modern sanat müzesi Kıbrıs Şehitleri Caddesi’ne daha da modern bir görünüm katacaktır. Oradaki Tansaş’ın tam olarak ne zaman açıldığını bilmiyorum, fakat şehirlerin en güzel yerlerinin kapitalizme kurban edildiğinin en iyi örneklerinden biri. Tıpkı Demirören İstiklal gibi…

• İzmir Alsancak Kıbrıs Şehitleri Caddesinde bir tiyatro, bir sinema, bir sergi salonunun olmaması sizce de garip değil mi?

• İzmir’in Sanat İzleği başlıklı yazımı gözden geçirip son halini vermeliyim ve bir an önce yayınlamalıyım.

• Nar filminin başlangıcındaki Birhan Keskin dizeleri:

            Dürtme içimdeki narı

• Bir zamanlar “Nar Tanesi: Aşk ve Dostluk Birlikteliği Üzerine Marazi Bir Deneme” başlıklı bir yazı üzerinde çalışıyordum. İki dostun içten içe birbirine beslediği aşkı anlatmaya çalışacaktım. Ama yarım kalan o yazıya yıllardır bir türlü geri dönemedim ve son halini vermedim. Sanırım o yazıyı kaldığı yerden çıkarmanın zamanı geldi.

• 800 Sanatçı 800 Sanat Eseri projemi yakında hayata geçireceğim. Sanatın en önemli üç kolu olan edebiyat, resim, müzik ve 7. Sanat diye nitelenen sinema için uygulayacağım bu projeyi. Benim için önemli olan her sanatçıdan bir esere ulaşarak toplamda 800 sanat eseri hakkında detaylı bir birikime sahip olmayı amaçlıyorum bu projede.

Türk ve dünya edebiyatının en önemli 200 yazarından bir kitap okuyacak şekilde bir liste oluşturdum. Bu kitapları okumaya Milan Kundera’nın Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği ile başlayacağım. Sırayla her kitabı okuyup üzerine detaylı eleştiri yazıları yazmayı planlıyorum. Tabii araya farklı kitaplar da girecektir. Bu 200 Yazar 200 Kitap listesini yakında yayınlayacağım.

Henüz sinema, müzik ve resim için bu listeleri oluşturmadım, ama en kısa zamanda o seçkileri de oluşturup Türk ve dünya sanatından 800 önemli sanatçının 800 önemli eserini özümsemeye çalışacağım. Özellikle belirlediğim resimleri görmek için müze müze gezmeyi düşünüyorum.

Kitaplarla başlayacağım bu proje için bana 4-5 yıl gibi bir zaman dilimi gerekiyor, ama bu sürenin sonunda istediğim sanat birikimine sahip olacağımdan eminim.

• Aslında müzeleri Orhan Pamuk’la gezmek, kitapları Enis Batur’la seçmek, filmleri Atilla Dorsay’la izlemek ve müzikleri Ahmet Say’la dinlemek isterdim.

• Ahmet Say’ın Müzik Ansiklopedisi adlı kitabını bir an önce edinmeliyim.

Tuna BAŞAR